Co to jest Plan Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia?
Plan Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia (plan BIOZ) zawiera informacje istotne dla bezpieczeństwa pracy podczas realizacji budowy oraz wytyczne i zasady postępowania określone dla osób pracujących na budowie.
Kto sporządza plan BIOZ?
USTAWA z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, Art. 20. 1. Do podstawowych obowiązków projektanta należy: (...) 1b) sporządzenie informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia ze względu na specyfikę projektowanego obiektu budowlanego, uwzględnianej w planie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia;Kierownik budowy jest obowiązany, w oparciu o informację, o której mowa w art.20 ust. 1 pkt 1b, sporządzić lub zapewnić sporządzenie, przed rozpoczęciem budowy, planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, uwzględniając specyfikę obiektu budowlanego i warunki prowadzenia robót budowlanych, w tym planowanie jednoczesne prowadzenia robót budowlanych i produkcji przemysłowej.
Kiedy wymagane jest sporządzenie planu BIOZ?
USTAWA z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, Art. 21a. 1a. Plan bezpieczeństwa i ochrony zdrowia na budowie sporządza się, jeżeli: 1) w trakcie budowy wykonywany będzie przynajmniej jeden z rodzajów robót budowlanych wymienionych w ust. 2 lub 2) przewidywane roboty budowlane mają trwać dłużej niż 30 dni roboczych i jednocześnie będzie przy nich zatrudnionych co najmniej 20 pracowników lub pracochłonność planowanych robót będzie przekraczać 500 osobodni.W planie BIOZ należy uwzględnić specyfikę następujących rodzajów robót budowlanych:
- których charakter, organizacja lub miejsce prowadzenia stwarza szczególnie wysokie ryzyko powstania zagrożenia bezpieczeństwa i zdrowia ludzi, a w szczególności przysypania ziemią lub upadku z wysokości,
- przy prowadzeniu których występują działania substancji chemicznych lub czynników biologicznych zagrażających bezpieczeństwu i zdrowiu ludzi;
- stwarzających zagrożenie promieniowaniem jonizującym,
- prowadzonych w pobliżu linii wysokiego napięcia lub czynnych linii komunikacyjnych,
- stwarzających ryzyko utonięcia pracowników,
- prowadzonych w studniach, pod ziemią i w tunelach,
- wykonywanych przez kierujących pojazdami zasilanymi z linii napowietrznych,
- wykonywanych w kesonach, z atmosferą wytwarzaną ze sprężonego powietrza,
- wymagających użycia materiałów wybuchowych,
- prowadzonych przy montażu i demontażu ciężkich elementów prefabrykowanych.
Jakie informacje należy zamieścić w planie BIOZ?
Plan BIOZ powinien zostać sporządzony zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2003 r. w sprawie informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia oraz planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia.
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 23 czerwca 2003 r. w sprawie informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia oraz planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia § 3.1. Plan bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, zwany dalej "planem bioz", zawiera:1) stronę tytułową;
2) część opisową;
3) część rysunkową, sporządzoną na kopii projektu zagospodarowania działki lub terenu, jeżeli jest wymagany zgodnie z przepisami ustawy - Prawo budowlane.
Strona tytułowa powinna zawierać:
- nazwa i adres obiektu budowlanego,
- imię i nazwisko lub nazwę inwestora oraz jego adres,
- imię, nazwisko i adres kierownika budowy sporządzającego Plan BIOZ, a w przypadku, gdy Plan BIOZ jest sporządzany przez inną osobę – również imię i nazwisko oraz adres tej osoby lub nazwę i adres podmiotu sporządzającego plan BIOZ.
Część opisowa powinna zawierać w szczególności:
- zakres robót dla całego zamierzenia budowlanego oraz kolejność realizacji poszczególnych obiektów,
- wykaz istniejących obiektów budowlanych podlegających adaptacji lub rozbiórce,
- wskazanie elementów zagospodarowania działki lub terenu, które mogą stwarzać zagrożenie bezpieczeństwa i zdrowia ludzi,
- informację dotyczące przewidywanych zagrożeń podczas realizacji robót budowlanych, określające skalę i rodzaj zagrożeń oraz miejsce i czas ich wystąpienia,
- informację o wydzielaniu i oznakowaniu miejsca prowadzenia robót budowlanych, stosownie do rodzaju zagrożenia,
-
informację o sposobie prowadzenia instruktażu pracowników przed przystąpieniem do realizacji robót szczególnie niebezpiecznych, w tym:
a) określenie zasad postępowania w przypadku wystąpienia zagrożenia,
b) konieczność stosowania środków ochrony indywidualnej, zabezpieczających przed skutkami zagrożeń,
c) zasady bezpośredniego nadzoru nad pracami szczególnie niebezpiecznymi przez wyznaczone do tego osoby. - określenie sposobu przechowywania i przemieszczania materiałów, wyrobów, substancji oraz preparatów niebezpiecznych na terenie budowy,
- wskazanie środków technicznych i organizacyjnych zapobiegających niebezpieczeństwom wynikającym z wykonywania robót budowlanych w strefach szczególnego zagrożenia zdrowia lub w ich sąsiedztwie, w tym zapewniających bezpieczną i sprawną komunikację, umożliwiającą szybką ewakuację na wypadek pożaru, awarii i innych zagrożeń,
- wskazanie miejsca przechowywania dokumentacji budowy oraz dokumentów niezbędnych do prawidłowej eksploatacji maszyn i innych urządzeń technicznych.
Część rysunkowa, opracowana na kopii projektu zagospodarowania działki lub terenu, jeżeli jest wymagany zgodnie z przepisami ustawy – Prawo budowlane, zawiera dane umożliwiające łatwe odczytanie części opisowej, a w szczególności:
- czytelną legendę,
- oznaczenie czynników mogących stwarzać zagrożenie,
- rozmieszczenie urządzeń przeciwpożarowych wraz z parametrami poboru mediów, punktami czerpalnymi, zaworami odcinającymi, drogami dojazdowymi,
- rozmieszczenie sprzętu ratunkowego, w tym pływającego (jeżeli jest to uzasadnione rodzajem robót), niezbędnego podczas prowadzenia robót budowlanych,
- rozmieszczenie i oznaczenie granic obszarów wewnętrznych i zewnętrznych stref ochronnych, wynikających z przepisów odrębnych, takich jak strefy magazynowania i składowania materiałów, wyrobów, substancji oraz preparatów niebezpiecznych, strefy pracy sprzętu zmechanizowanego i pomocniczego,
- rozmieszczenie placów produkcji pomocniczej, takich jak węzły produkcji betonu cementowego i asfaltowego, prefabrykatów,
- przedstawienie rozwiązań układów komunikacyjnych, transportu na potrzeby budowy oraz ogrodzenia terenu,
- lokalizację pomieszczeń higieniczno-sanitarnych.
Zapoznanie z planem BIOZ
Każda osoba wykonująca pracę na budowie powinna zapoznać się z zapisami zawartymi w planie BIOZ, dzięki temu wszyscy pracownicy będą mieli wiedzę w zakresie:
- planowanych robót oraz kolejności ich wykonania,
- elementów, które mogą stwarzać zagrożenie, np. sieci gazowe, elektryczne itp.,
- zagrożeń związanych z uwzględnieniem ich skali oraz miejsca i czasu występowania,
- miejsc, w których może dojść do wypadku, np. upadku przedmiotu na pracownika, uszkodzenia słuchu ze względu na wysokie natężenie hałasu itp.,
- szkoleń i instruktaży, jakie powinni przejść pracownicy przed przystąpieniem do pracy,
- zasad magazynowania i transportowania materiałów i substancji niebezpiecznych,
- sposobów zapobiegania niebezpieczeństwom na budowie,
- zachowania na wypadek wystąpienia awarii lub zagrożenia dla zdrowia i życia, np. odkrycia podczas prac ziemnych niewybuchu, wypadku przy pracy skutkującego urazami ciała.

Instrukcja bezpiecznego wykonywania robót IBWR
Instrukcja bezpiecznego wykonywania robót – to dokument określający sposób zapobiegania zagrożeniom związanym z wykonywaniem robót budowlanych (zwłaszcza tych, o których mowa w art. 21a ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane) oraz sposób postepowania w przypadku wystąpienia tych zagrożeń.
Sporządzenie poprawnej IBWR jest jednym z kluczowych kroków związanych z przygotowaniem do bezpiecznej realizacji zadania. Właściwie opracowana IBWR ma pomóc bezpiecznie zaplanować i zrealizować zadanie.
IBWR należy wykonać każdorazowo przed rozpoczęciem prac w przypadku następujących robót na podstawie art. 21a ust. 2 ustawy Prawo budowlane:
- których charakter, organizacja lub miejsce prowadzenia stwarza szczególnie wysokie ryzyko powstania zagrożenia bezpieczeństwa i zdrowia ludzi, a w szczególności przysypania ziemią lub upadku z wysokości,
- przy prowadzeniu których występują działania substancji chemicznych lub czynników biologicznych zagrażających bezpieczeństwu i zdrowiu ludzi,
- stwarzających zagrożenie promieniowaniem jonizującym,
- prowadzonych w pobliżu linii wysokiego napięcia lub czynnych linii komunikacyjnych,
- stwarzających ryzyko utonięcia pracowników,
- prowadzonych w studniach, pod ziemią i w tunelach,
- wykonywanych przez kierujących pojazdami zasilanymi z linii napowietrznych,
- wykonywanych w kesonach, z atmosferą wytwarzaną ze sprężonego powietrza,
- wymagających użycia materiałów wybuchowych,
- prowadzonych przy montażu i demontażu ciężkich elementów prefabrykowanych.
Sporządzenie IBWR
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych § 2. Wykonawca przed przystąpieniem do wykonywania robót budowlanych jest obowiązany opracować instrukcję bezpiecznego ich wykonywania i zaznajomić z nią pracowników w zakresie wykonywanych przez nich robót.Instrukcje IBWR podwykonawców nie mogą mieć charakteru dokumentu uniwersalnego. Podwykonawcy powinni dostosować je do warunków i zadań wykonywanych na konkretnym placu budowy.
Podczas sporządzania IBWR należy szczególnie uwzględnić:
- planowany termin wykonywania robót,
- dokładne miejsce wykonywania prac,
- dostęp i sposób dotarcia do miejsca pracy,
- front robót w powiązaniu z innymi pracami, przestrzenią publiczną,
- warunki pogodowe wymagające wstrzymania prac,
- kolejność i sposób wykonania robót,
- substancje i preparaty niebezpieczne,
- podstawowe środki ochrony indywidualnej ŚOI,
- ocenę Ryzyka przy wykonywaniu zadań ORZ,
- miejsce zbiórki podczas ewakuacji,
- drogę i sposób ewakuacji,
- sposób postępowania w sytuacjach awaryjnych,
- prace szczególnie niebezpieczne,
- postępowanie w sytuacjach zagrożenia środowiskowego,
- wykaz sprzętu i narzędzi niezbędnych do wykonania robót.
Opracował:
Mariusz Solarz
Źródło:
[1.] Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. 2019 poz. 1186 ze zm.) [dostęp: 25.01.2023r.],
[2.] ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 23 czerwca 2003 r. w sprawie informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia oraz planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia [dostęp: 25.01.2023r.],
[3.] ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych [dostęp: 25.01.2023r.],
[4.] Plan bezpieczeństwa i ochrony zdrowia (BIOZ) (ciop.pl) [dostęp: 25.01.2023r.]
[5.] Dagmara Krupka, Budownictwo. O bezpieczeństwie na stanowiskach pracy [dostęp: 25.01.2023r.]